Blog

Vuur

We hebben nog tien jaar tijd om het tij te keren lees ik in Naomi Kleins boek met de titel Brand! En de wereld staat nu al in brand. Letterlijk in Australië op dit moment en een half jaar geleden in Brazilië. Al kreeg dat veel minder aandacht dan nu het geval is – denk even na hier over witte privileges! En ook figuurlijk is er weer wat brand gesticht door de moord op een publieke figuur uit Iran en de wederzijdse escalatie aan bedreigingen tussen landen in het Midden-Oosten en het Westen. Mijn zus, die met haar gezin in Dubai woont en werkt, heeft haar koffertje gepakt en paspoort klaar als de brand zou uitslaan. Ik merk dat het me raakt, dat ik de nood heb om mensen erover te vertellen, dat ik niet zomaar een trainingsdag of workshop kan aanvatten. Dat ik er als transitiepedagoge niet omheen kan. Dit is waarom ik mijn werk doe: mensen meenemen op een leerpad naar bewustwording.

Lees “Vuur” verder

Sfeerbeeld procesbegeleiding: Uit liefde voor de streek

In november was HUMMUS aanwezig op de Waerbeke Conferentie met als titel ‘Uit liefde voor de de streek’. We werkten er rond de polarisatie in de Denderstreek. We hielden er openingsmeditatie, deden een Gesprek op Voeten en faciliteerden de gesprekken tussen sprekers en de zaal en tussen alle mensen in de zaal. Het leidde tot mooie ontmoetingen en inspirerende ideeën. Ik sprak er deze impressie uit aan het einde van de dag:

Uit liefde voor de streek
kwamen ze samen
in Grimminge
met grimmige gezichten en ook
verwachtingsvolle en blije
want ontmoeting en dialoog
maken onze stemmen
behoedzaam, open, creatief

Er was luwte, kalmte en stilte
en ook drukte
We ervaarden tijdloosheid,
tijdsdruk en het belang van
tijd voor goede voorstellen
Want tijd en kwaliteit zijn
misschien wel synoniemen

Dat leerde Yves ons en dat er ook
heel verschillende mensen zijn en dus
niet één sjabloon
om burgerpanels te organiseren

En Danny leerde ons
dat de dialoog een vorm van
collectieve meditatie is
en hij had ons in de ban
want bijna vergaten we de lunch

En Annick stelde ons gerust:
als we al met vooroordelen waren gekomen,
waren die vast al verdwenen
als sneeuw voor de zon
want 10′ mindfulnes doet onze unconscious bias beven
Of wandelen,
of een volkscafé
of een bankje bij de boerderij
Dat helpt!

En in al onze actiebereidheid
mogen we daarbij niet vergeten dat er mensen
in heel andere omstandigheden dan wij
leven, in armoede.
We leerden van elkaar
van concepten, ervaringen, gevoelens ook

Het was louterend
Het maakte ons soms ongeduldig,
het was verrijkend.
Het was bijwijlen georchestreerd
en soms helemaal in vrije val
Te homogeen en dan plots heel specifiek.
We ontdekten onze wereldbeelden
en lieten ons labelen
om te beseffen dat hoe integratief we ook willen zijn,
we ook traditionele kantjes laten zien in aanwezig zijn op een conferentie

We leerden niet te oordelen
en toch oordeel ik in zekere zin nu ook
over wat hier en nu was
Als mensen ontsnappen we niet aan oordelen,
maar in de stilte kunnen we er ons wel
bewust van worden
We onderzochten democratie:
is het een strijd der ideeën
of gaat het over gedeelde grond?
Grond-aarde-aarden
Uit liefde voor de streek!

Fanny Matheusen, 22 november 2019

In de aanloop naar de conferentie nam Waerbeke een podcast op met Fanny over Stem van de minderheid. Beluister de podcast hier.

KMO-portefeuille: subsidies dalen vanaf 1 december 2019

Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw Hilde Crevits heeft de aanpassing van de kmo-portefeuille goedgekeurd. Met de kmo-portefeuille kunnen kleine en middelgrote ondernemingen via een eenvoudig elektronisch systeem opleidingen en adviezen aankopen.

  • Een kleine onderneming die investeert in opleiding en adviezen kreeg nu 40% steun van de Vlaamse overheid met een maximum van 10.000 euro per jaar. In de toekomst zal dat percentage op 30% liggen met een maximumplafond van 7.500 euro.
  • Een middelgrote onderneming kreeg nu 30% met een maximumplafond van 15.000 euro per jaar. Dat percentage zal in de toekomst op 20% liggen met een maximumplafond van 7.500 euro.

De toekenning van de gewijzigde steunpercentages zal ingaan op 1 december 2019. De plafondverlaging wordt van kracht op 1 januari 2020.

Met andere woorden: schrijf je nog voor 1/12/2019 in voor de trainingen die je wenst te volgen en zorg dat voordien je aanvraag voor steun is ingediend bij de KMO portefeuille.

Lees hier het volledige persbericht van minister Crevits

Meer info over de erkenning van Goesthing bvba

Vraag van de maand: Hoe zit het met neutraliteit van de leider in Deep Democracy?

Ik heb al een leiderschapstraject achter de rug waar verschillende principes van deep democracy terug zijn gekomen (check-in, check-out, chasing the ‘no’, 4 staps gesprek, gouden pijlen…). De basis zit er dus wel in, maar ik worstel vooral met het houden van een neutrale rol in meetings, terwijl ik ook deel ben van het team. Ik moet zowel faciliteren in de discussie, maar ben inhoudelijk ook lid van het team en directeur van de organisatie.

T.


Beste T,

Neutraliteit is inderdaad een belangrijke metaskill als we echt de wijsheid uit de ‘nee’ willen halen en het menen met een participatieve vorm van leiderschap. En neutraliteit is uitdagender voor een leider dan voor een facilitator. Als facilitator heb ik geen belang bij de uitkomst van een besluitvormingsproces. Ik ga de organisatie in en uit en mijn grootste belang – en waar mijn verlies van neutraliteit op zit – is of ik die dag alle stemmen heb gehoord. 

Maar als leider is dit anders! Een leider is nooit neutraal en heeft altijd een belang. Vandaar dat we in Deep Democracy leiders leren de neutraliteitsdans te doen. Dat betekent dat er momenten zijn in de besluitvorming dat je wel degelijk kleur bekent en andere momenten dat je open luistert naar alle perspectieven. Om dit voor jezelf iets te vergemakkelijken, heb ik twee tips. 

Tip 1: ga eerst! Zeg eerst jouw mening, idee of voorstel en open dan het gesprek waarin je gaat luisteren. Markeer die overgang voor jezelf (en evt. voor anderen) door letterlijk op het puntje van je stoel te gaan zitten als je jouw stem laat horen en achteruit te gaan zitten om een overzicht te hebben op alle andere stemmen. Dat is in het begin niet zo evident zeker niet als medewerkers dit niet van jou gewoon zijn. Het zal wat tijd vragen voor er vertrouwen groeit dat het oké is om ‘nee’ te zeggen. 

Tip 2: zoek een manier om op spannende momenten je neutraliteit terug te krijgen. Voor sommige mensen helpt het om even bewust adem te halen. Voor anderen om hun voeten stevig op de grond te zetten. Voor nog anderen om een beeld op te roepen dat je associeert met neutraal zijn. Zoek naar iets wat je in het moment kan doen en waarbij je present kan blijven.En tot slot nog een element in dit antwoord: bij een leider spelen eigenlijk twee metaskills samen een belangrijke rol: neutraliteit en helderheid. Met die laatste bedoelen we dat je heel goed moet weten en duidelijk moet aansturen op waar je vertrekt in het besluitvormingsproces. Niets zo ontmoedigend als een participatief proces opzetten rond iets dat eigenlijk al lang beklonken is. Meer hierover in een volgende Q&A of kom naar onze eerste editie van de training ‘Deep Democracy voor leiders‘ op 15 en 16/01/2020.

Boekbespreking: Gouden Pijlen voor 2 boeken van Reinhildes

Ik wil graag in onze boekenrubriek gouden pijlen gooien naar twee Reinhildes.

Twee sterke en geëngageerde vrouwen die de Deep Democracyopleiding volgen en die allebei een boek uitbrachten. Ongeveer op dezelfde dag kreeg ik het in handen. En wat bleek: allebei hadden ze in hun werk actief de link gelegd naar Deep Democracy. Ik laat jullie even proeven van enkele zinnen uit hun boeken.

Con-trast. Een familiebedrijf, dan moet je mee-maken

Reinhilde Cristis schreef het zo in haar boek ‘Con-trast’: 

“Ik zou nooit zomaar meegaan met de meerderheid, om iedereen tevreden te stellen (…) Ik heb vaak gezwegen en mezelf in de zondebokpositie geplaatst. Ik zou mezelf nu beter laten horen en mee het familiebedrijf maken!” (Christis, R., p. 110)

Dit boek is er voor wie een insidersblik wil in de dynamieken van familiebedrijven. En nu mijn Gouden Pijlen: Reinhilde, je schreef een authentiek en heel persoonlijk verhaal, waar je verrassend veel inzichten en kaders aan kan koppelen. Het zal andere mensen inspireren en hopelijk een behouden en gezond ondernemerschap in familiebedrijven bevorderen. 

Mindfulness in superdiversiteit

Reinhilde Pulinx schreef in haar boek: 

“Het valt me op dat deze methode (Deep Democracy, nvdr) ontwikkeld werd na een periode van conflict en trauma, net zoals engaged buddhism en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Alsof we steeds op zoek gaan naar richtlijnen, methodes en instrumenten om ons reptielenbrein in bedwang te houden. (…) Deep Democracy geeft ons handvatten om te werken aan de transitie naar een eco-rechtvaardige samenleving waar het goed leven is voor iedereen.” (Pulinx, R., p. 141)

Dit boek is er voor wie op zoek is naar engagement in de wereld van mindfulness. Of in de wereld tout court!

En nu mijn Gouden Pijl: Reinhilde, jij bent een diepgaand onderzoeker die met lef verschillende stemmen aan het woord brengt en je hebt in dit boek ook een creatief kader geschetst: ‘De Vier Edele Waarden van Superdiversiteit’. Daar kunnen diversiteitstrainers maar ook de ruimere samenleving mee aan de slag. 

De kracht van de Gouden Pijlen: een ongewoon geschenk

Op een dag kregen we dit mooi verhaal in onze mailbox. 

Ik wil je een verhaal over de Gouden Pijlen vertellen. Een vriend van ons verjaarde, is aan het scheiden en heeft net een nieuwe baby. 

Zijn verjaardagsfeest kwam eraan en ik vroeg hem wat hij wilde als cadeau. “Peace and love”, zei hij. Dus ik dacht na en besefte dat een zak ingevroren erwtjes het hem waarschijnlijk niet zou doen. En wat moest ik hem dan geven als “love”? Hij was al een vriend, meer dan dat kon ik niet bedenken.

Maar toen ik dacht aan 14 februari 2019, de Valentijnsdag in Mechelen met de Gouden Pijlen, kreeg ik toch inspiratie! Ik zette me op een weekavond aan de organisatie van zijn cadeau en in minder dan 24 uur was het rond. 

Lees “De kracht van de Gouden Pijlen: een ongewoon geschenk” verder

Denken in mogelijkheden: Deep Democracy en de oplossingsgerichte benadering

Naar aanleiding van de lezing die ik zal verzorgen op het congres Oplossingsgericht werken aanstaande 8 november, verdiepte ik me in de veelgehoorde tegenstelling tussen Deep Democracy en oplossingsgericht werken. Bij oplossingsgericht werken, lijken de woorden ‘kort’ en ‘positief’ te horen. Bij Deep Democracy worden associaties gemaakt met ‘traag’ en ‘conflictueus’ (dus lees: ‘negatief’).

In deze blog wil ik de vooronderstelling onderuithalen dat deze twee kaders niet met elkaar te verzoenen zijn. Het is immers niet voor niets dat Chris Van Dam en zijn team mij uitnodigen om een lezing te komen geven. Om mezelf opnieuw wat onder te dompelen in het oplossingsgerichte gedachtengoed las ik zijn boek ‘De oplossingsgerichte coach’. Dat kreeg ik trouwens cadeau van Chris op het einde van zijn Level 4-training in Deep Democracy.

Lees “Denken in mogelijkheden: Deep Democracy en de oplossingsgerichte benadering” verder

Waerbeke podcast met Fanny: Stem van de minderheid

We leven in tijden van polarisering en democratisch wantrouwen. Transitiepedagoge Fanny Matheusen probeert het tij te keren door ruimte te maken voor verschil, voor de stem van de minderheid. Een gesprek over ‘deep democracy’ als opmaat voor de Waerbeke Conferentie 2019 en wat stilte in dit alles kan betekenen.

++Beluister de podcast hier

Interview: Kristien Bonneure
Muziek: Steven Vrancken
Productie: Milan T’Hooft

Een toekomstbestendige school dankzij deep democracy

Ik kreeg de kans om in Beter Begeleiden Magazine van LBBO (Nederland) mijn ideeën over deep democracy in de klas uit de doeken te doen. Want ook in het onderwijs kan deze methode een concrete plek krijgen.

Mijns inziens is het onderwijs toe aan een grondige herbezinning van wat er op school wordt geleerd voor het leven. Voor mij is deep democracy een van de basisingrediënten in die transitie naar ander onderwijs

Fanny Matheusen

Meer weten? Kom dan op 10 januari naar de vorming “Deep Democracy op school“.

Vraag van de maand: Hoe zit het met concreetheid in Deep Democracy?

Ik heb na de Level 1 al heel wat kunnen oefenen met het materiaal van Deep Democracy. Wat me opviel in een besluitvormingsprocedure die ik begeleidde, is dat de voorstellen ontbreken aan concreetheid. Ik ben opgeleid in het concreet maken: doorvragen tot het scherp en helder is. Dit mis ik op dit moment in deze aanpak. 

Een voorbeeld: bij het beslissen of we een methodiek gingen toepassen in onze eigen werking of niet kwamen wel voorstellen maar die waren van abstracte aard. Bij het stemmen zorgde dit voor ongenoegen omdat we er allemaal iets anders onder verstonden. Hierdoor zijn we uiteindelijk niet uit de discussie geraakt. Had doorvragen en concretiseren van de voorstellen niet kunnen helpen om tot common understanding te komen i.p.v. aannames? En tot een sneller besluit?

Hoe zit het met concreetheid in jullie aanpak? Als het gaat over ‘Wat heb je nodig?’ heb ik jullie hier sterk op weten doorvragen, maar verder is het me minder opgevallen. Klopt dit?

T. 


Beste T., 

Fijn dat je er zo mee aan de slag bent!

We zetten met Deep Democracy inderdaad minder in op doorvragen, omdat dit ook al een oordeel in zich kan houden. Maar als facilitator kan je ook zaken verhelderen, de verwarrende communicatie eruit halen bv. van generalisaties naar concreetheid toe werken.

Of je kan vanuit een expertrol wel zeggen: “Deze voorstellen missen aan concreetheid. Wie herkent dit?” Dan gaat de groep meestal zelf wel aan het werk.

Of je kan neutraler een weerbericht geven over wat er zich afspeelt, bv.: “Er is ongenoegen, verwarring. We hebben wel ideeën nog geen voorstellen,…” En dan vragen of ze dit herkennen, wachten en kijken of er iemand opstaat die zegt: “We moeten het concreter maken”. En dan kan je hen wel helpen natuurlijk, ook met alle technieken die jij al leerde.

Belangrijke voor jou is dus of je er met een pure facilitatierol of ook als consultant/expert zit. 

Gisteren was ik facilitator in een teamcoaching en heb ik na een debat en oogsten van graantjes van wijsheid een aanvullende techniek gebruikt om tot voorstellen te komen. Deep Democracy leent zich uitstekend om te combineren met andere methodes, zolang je de filosofie respecteert: de wijsheid zit in de groep!

Fanny